Lukas 14:25-35: Het volgen van Jezus

Geliefde zusters en broeders, jongens en meisjes,

Zou je op een politicus stemmen die zegt: als ik win, hou er dan rekening mee dat je alles dat je hebt kwijt kunt raken. Je huis, je baan, je geld en bezit, je familie en zelfs je eigen leven. Geen woorden voor een wervende campagne om een verkiezing mee te winnen.

Of, stel dat je mee wilt met een groep zendelingen naar onbekende stammen diep in dichte en gevaarlijke oerwouden. De leider waarschuwt je: als je met ons mee gaat, hou er dan rekening mee dat dit je gezondheid en zelfs je leven zou kunnen gaan kosten. Zou je dan meegaan? Het komt niet echt aantrekkelijk over.

Zo komen ook de woorden van de Here Jezus die we hebben gelezen best schokkend over. Zeg maar gerust: duidelijk, radicaal en absoluut. Ze lijken niet een flitsende campagne om volgelingen te werven. Jezus lijkt het volgen van Hem niet gemakkelijker, maar juist moeilijker te willen maken of te ontmoedigen.

Dat is niet iets wat in onze tijd lijkt te passen. In onze tijd draait het om gemak, om toegankelijkheid. Niet om moeiten die de Here Jezus noemt. In onze tijd draait alles om de wensen van de consument, om wat mensen graag willen en niet om wat Jezus van ons verlangt. Je ziet deze neiging om zich aan te passen bijvoorbeeld bij bedrijven. Regelmatig laten ze  nieuwe modellen, smaken, geuren, en kleuren verschijnen. En dat alles om het voor de koper zo prettig, zo verleidelijk mogelijk te maken.

Ook in sommige kerken zien we dat. Duurt de preek te lang? Daar kan wat aan gedaan worden. Zo hoorde ik van een voorganger die garandeert dat de preek niet langer dan 7 minuten gaat duren! Horen we teveel over zonde, bekering, levensvernieuwing en het eeuwige oordeel? Er zijn genoeg kerken waar moeilijke onderwerpen als deze weinig of niet meer worden besproken.

Waarom lijkt Jezus het volgen van Hem te willen ontmoedigen? Het is goed het verband te zien waarin deze woorden staan. In het gedeelte hiervoor staat de gelijkenis van de uitnodiging voor de grote maaltijd. Direct na dit gedeelte lezen we van de gelijkenissen van het verloren schaap, de verloren munt en de verloren zoon.

De boodschap van uitnodiging voor de grote maaltijd is duidelijk. Jezus vergelijkt het Koninkrijk van God met een grote feestelijke maaltijd waarvoor uitnodigingen zijn verstuurd. De boodschap van Jezus is duidelijk en eenvoudig: kom, accepteer de uitnodiging voor het Koninkrijk van God. Het evangelie is voor iedereen. Voor Joden en voor niet-Joden. Kom!

Uit de gelijkenissen van het verloren schaap, munt en zoon zien we dat Jezus werkelijk alle moeite doet om iedereen, ook degenen die dreigen af te vallen, het hemelse Koninkrijk binnen te laten gaan. Gods aandacht gaat uit naar hen die verloren dreigen te gaan. Denk aan de Samaritaanse vrouw en tollenaar Zacheüs.

Maar als God in deze gelijkenissen laat zien hoeveel Hij om ons geeft, waarom spreekt Jezus dan deze woorden die zo ontmoedigend overkomen? Wat bedoelt Jezus met deze duidelijke uitspraken? Roept Hij echt op tot haat? Moet je echt je eigen vader, moeder, vrouw, kinderen, broers en zussen, en zelfs je eigen leven haten om Jezus te volgen? Moet je ze minachten en links laten liggen? In Exodus 20 lezen we toch ook dat we onze ouders moeten eren? En vraagt Jezus werkelijk van mij dat ik mezelf verwaarloos en voortdurend met zelfmoordneigingen moet rondlopen?

Het punt is dat Jezus ons iets erg duidelijk wil maken. En daarom gebruikt Hij een overdrijving om Zijn boodschap over te brengen. We noemen zo’n overdrijving ook wel een hyperbool. Want dit wil Jezus zeggen: als we Hem werkelijk willen volgen, dan kost ons dat heel veel. Dan moet onze liefde voor Hem zo groot zijn dat liefde voor andere personen die ons dierbaar zijn, als het ware haat lijkt.

Het volgen van Jezus betekent zeker niet dat we een hekel moeten hebben aan onze vrienden of familie. Integendeel, het moet juist ertoe leiden dat we, op een goede wijze, meer van onze familie en vrienden gaan houden. Meer en dieper bewogen naar hen toe worden. Zeker als ze Jezus nog niet kennen.

Het volgen van Jezus betekent wel dat we anders naar onze aardse relaties gaan kijken. Hoe belangrijk die relaties ook mogen zijn, de relatie met Jezus moet voorop staan en de hoogste prioriteit krijgen. Alles in ons leven moet om Jezus draaien. Hij moet het centrum van ons leven zijn. Als er keuzes gemaakt moeten worden, moet Hij altijd voorop staan.

Dat betekent dat we in het leven keuzes moeten maken die onze familie en vrienden misschien raar vinden. Of waar ze het helemaal niet mee eens zijn. Een keuze die misschien wel tot gevolg heeft dat ze niets meer met je te maken willen hebben. Sommigen zullen je afvallen. Bij Joden en moslims worden familieleden die zich bekeren tot het Christelijk geloof vaak verstoten.

Het volgen van Jezus betekent voor ons dat we Zijn kruis meedragen. Sommigen van u dragen een kruis als sieraad om de hals. Het is goed om te beseffen dat het kruis in die tijd een gruwelijk martelwerktuig was. Het was geperfectioneerd door de Romeinen om de gekruisigde een zo lang mogelijke, pijnlijke dood te laten sterven. Kruis dragen betekent lijden en uiteindelijk zelfs het verliezen, het opgeven van je eigen leven. Daartoe moet je  in het uiterste geval bereid zijn. En als je daartoe niet bereid bent, zegt Jezus, dan kun je geen discipel of volgeling van Mij zijn.

Het is goed hier nog even bij stil te staan en na te denken over alle ongemak en ellende die bij het volgen van Jezus kunnen horen. Want sommigen komen bij Jezus met verkeerde verwachtingen. Of om verkeerde redenen. Sommigen verwachten dat Jezus al hun problemen zal oplossen. Dat Hij hen beter of rijk zal maken. Dan wordt het evangelie als een soort pleister tegen aardse moeiten, pijn en wonden. Dit welvaartsevangelie is populair bij velen. Anderen verwachten dat God vooral een Grote Vriendelijke Reus[1] is. Dat Hij tegen hen zal zeggen dat ze “goed bezig” zijn, zoals bij de rijke jongeman.

Al in de tijd dat Jezus nog op aarde liep, merken we dat velen van die verkeerde verwachtingen van Jezus hebben. En het blijkt dan ten diepste dat ze Hem helemaal niet echt willen volgen. Of dat ze verkeerd of te gemakkelijk over het volgen van Jezus dachten. Of ze vonden andere dingen belangrijker. Zo lezen we in Lukas 9 de gelijkenis van de maaltijd van personen die allerlei aardse zaken belangrijker vinden dat het volgen van Jezus. Weet je zeker dat dit in Lucas 9 staat? Wie dus Jezus wil volgen, moet goed bedenken waar hij aan begint. Je moet namelijk leren beseffen dat Hij, Jezus, de nieuwe Pioriteit in je leven wordt. Ook de gevolgen van de keuze voor Jezus moet je vooraf afwegen. Anders kun je er maar beter niet aan beginnen. Jezus geeft twee voorbeelden. Het eerste voorbeeld gaat over het bouwen van een toren.

Als je plannen hebt om een toren te bouwen is het verstandig om eerst na te denken over de kosten. Het staat een beetje raar als je een half afgebouwd bouwwerk op je erf hebt staan omdat je niet hebt nagedacht over de kosten. Zeker in de Joodse  cultuur waarin eer belangrijk was en is, is een halve toren een pijnlijk teken dat er niet goed is nagedacht over de planning, over het benodigde geld etc.

Misschien heeft Jezus dit voorbeeld gebruikt als een verwijzing naar de tempel in Jeruzalem die door Herodes werd vernieuwd. Ook in de tijd van Jezus waren [volgens Flavius Josephus] de werkzaamheden nog niet afgerond. Het is alsof Jezus tot het Joodse volk wil zeggen: jullie zijn zo druk met de bouw van de tempel, maar waarom? Stel je de prioriteiten wel goed als je meer bezig bent met de aardse tempel en Mij verwerpt?

De bekende Bijbelleraar dr. John Stott schrijft in zijn boek Basic Christianity: “Het Christelijk landschap is bezaaid met half afgebouwde torens – ruïnes van hen die begonnen met bouwen maar niet in staat waren om af te bouwen”.

Jezus geeft nog een voorbeeld. Een koning die wil oorlog wil voeren tegen een andere koning gaat eerst nadenken of hij met zijn kleinere leger wel op kan tegen het veel grotere leger van de tegenstander. Wat voor zin heeft het om te vechten tegen iemand als je weet dat de kans om te winnen heel klein is? Is het dan wel verstandig om te beginnen met de strijd? Is het niet verstandiger om te kijken of je, door te onderhandelen, misschien wel een veel beter resultaat kunt krijgen?

Misschien wil Jezus met dit voorbeeld de Joden wijzen op de oorlog die velen van hen willen voeren. Veel Joden wilden graag het beloofde land bevrijden van de Romeinen. Desnoods met geweld. Het is alsof Jezus wil zeggen: hebben jullie er wel aan gedacht tegen wie jullie willen vechten? Het Romeinse leger was het sterkste en grootste leger op dat moment. Goed georganiseerd, getraind en bewapend. Een uiterst professioneel leger waar je niet met een handjevol strijders tegen op kunt.

En waarom zou je dat ook willen? Natuurlijk, leven onder een bezetter is niet plezierig. Maar stel je wel de juiste prioriteiten als je tegen de Romeinen wilt vechten? Is die strijd wel de belangrijkste die je kunt leveren? Is bevrijding van je zonde niet veel belangrijker dan bevrijding van de Romeinen? Is vrede met God niet veel belangrijker dan verjagen van de Romeinen? En is dat niet waar Jezus voor gekomen is? Is volgen van Jezus niet belangrijker dan een aardse oorlog als deze?

We zagen dat het volgen van Jezus  je diep kan raken. In je relaties, in je persoonlijke leven, in je verwachtingen, in het overwegen van gevolgen. Maar het volgen van Jezus omvat nog veel meer! Ook het opgeven van je bezittingen. Wat bedoelt Jezus daarmee: moeten we, net als de rijke jongeman gevraagd werd, al onze bezittingen weggeven? Moeten we dan maar op straat gaan wonen en bedelen voor ons eten?

In de Bijbel komen we diverse personen tegen die rijk waren. Denk aan de aartsvaders Abraham, Izak en Jakob. Aan Job. Aan koning David. En in het Nieuwe Testament aan Lydia, de purperverkoopster. Ze waren zich er van bewust dat ze deze rijkdom van God hadden gekregen. Rijkdom is op zichzelf niet verkeerd. Maar hoe gaan we er mee om? Hoe erg zijn we eraan gehecht? Beheerst materiële rijkdom ons leven? Of zijn we bereid en in staat om al ons bezit in te zetten voor Jezus en Zijn Koninkrijk? Hoe dan ook, Jezus volgen houdt in dat je steeds weer beseft dat niets van je bezit van jou is, maar tijdelijk gekregen van God).

Wat Jezus ons wil laten zien is dat we op aarde eigenaars zijn niets, maar beheerders van veel. Op deze aarde is niets ons bezit. Alles is van God alleen. Zoals we ook zingen: “De aard is van God en al wat daarin is”. Alles wat wij hebben is van God. Wij hebben het voorrecht gekregen om dat te gebruiken. Op een goede manier. Want we kunnen onze rijkdom zo gemakkelijk verkeerd gebruiken. Of misbruiken.

Jezus volgen heeft nog een ander aspect dat ik wil noemen. Jezus volgen betekent dat je wordt als zout. Zout geeft smaak en zorgt voor langer behoud. Uit Leviticus 2 weten we dat zout, “het zout van het verbond”, ook gebruikt werd bij het offer. Daarmee werd bedoeld dat Israël een voorbeeld moest zijn voor de volken. Die rol heeft Israël nooit goed waar kunnen maken doordat het steeds andere goden achterna liep. Uiteindelijk strafte God het volk met ballingschap. Na de ballingschap is het volk Israël eigenlijk nooit meer geweest zoals het was. Een groot koninkrijk werd het niet meer en de Romeinen werden de baas. Gelukkig vergat God Zijn volk niet en stuurde Hij de beloofde Messias, Zijn Zoon. Om iedereen die gelooft, Jood en niet-Jood, uit te nodigen om het Koninkrijk van God binnen te gaan.

Wie Jezus oprecht volgt is als zout in de wereld. Bruikbaar voor het Koninkrijk van God en in de wereld. Om bij te dragen in de verspreiding van de uitnodiging van Jezus voor Gods Koninkrijk. Om iets te laten zien van Gods liefde voor mensen. Maar ook om te waarschuwen voor het komende oordeel. Zout dat niet deugt wordt immers weggegooid!

Als je dit alles overdenkt, kom je onder de indruk van wat het volgen van Jezus betekent. Jezus volgen betekent dat een ieder van ons, ook ik, heel goed moet kijken naar zijn prioriteiten. Want Jezus volgen raakt je diep, anders is het geen volgen. Wie Jezus wil volgen moet zijn bereid zijn zichzelf helemaal Hem te geven. 

Het is van absoluut belang om de juiste prioriteiten te stellen als je Jezus wilt volgen. Wie Jezus wil volgen moet zijn eigen leven, zijn familie en vrienden, en ook zijn bezit opgeven. Iedereen en alles moet ondergeschikt zijn als we Jezus willen volgen. Net zo belangrijk is het om goed na te denken over de kosten, de consequenties van het volgen van Jezus. Dr. Stott schrijft verder: “Duizenden mensen hebben de waarschuwing van Jezus naast zich neergelegd en zijn begonnen Hem te volgen zonder eerst na te denken over wat de kosten zullen zijn. Het resultaat is een groot schandaal, het zgn. “nominaal Christendom”. In landen waarin het Christendom zich heeft verspreid hebben velen zich bedekt met een waardig maar dun laagje Christelijkheid. Ze zijn enigszins betrokken, genoeg om gerespecteerd te worden, maar te weinig om zich ongemakkelijk te voelen. Hun religie is een groot, zacht kussen. Het beschermt hen tegen de harde moeilijkheden van het leven, en het verandert haar plaats en vorm naar hun gemak. Geen wonder dat cynici spreken van hypocrieten in de kerk en religie afdoen als een manier om te ontsnappen”.

Een gevaar in onze tijd is dat we veel dingen gemakkelijk willen maken. Vaak goedbedoeld. We willen niet graag mensen verliezen. Maar dr. Stott schrijft: “De boodschap van Jezus is anders. Hij verlaagde nooit Zijn standaarden en veranderde nooit Zijn voorwaarden om Zijn roep meer acceptabel te maken. Hij riep Zijn eerste discipelen, sindsdien vraagt Hij iedereen die Zijn discipel wil worden om Hem bewust volledig toegewijd te zijn. Niets minder volstaat”. Het gaat bij Hem altijd om Zijn vergeving voor zondaren, maar never nooit om toegeeflijkheid of “tegemoetkomenheid”  ten opzichte van de zonde. 

Jezus zoekt alleen mensen die Hem volledig toegewijd willen volgen. Die mee willen bouwen aan Zijn Koninkrijk. En mee willen strijden in Zijn strijd. Jezus is niet geïnteresseerd in mensen die Hem niet geheel of alleen gedeeltelijk, of op hun eigen voorwaarden willen volgen.

Misschien denkt u: Wil ik dit wel? Denk inderdaad goed na voor u besluit Jezus te volgen. Het is niet zomaar wat. Besef wat de consequenties zijn. Jezus wil uw hele leven, met alles wat u hebt, u helemaal. Volgen van Jezus zal u door niet iedereen in dank worden genomen. Kom niet bij Jezus voor alleen een aai over uw bol.

Of misschien denkt u: Kan ik dit wel? Als we naar onze eigen zwakheden en tekortkomingen kijken, dan is deze vraag niet onterecht. Gelukkig hoeven we het volgen van Jezus niet in onze eigen kracht te doen. Gelukkig geeft Hij ons daartoe Zelf de kracht. Het leven op aarde blijft zwak en onvolmaakt. Het is goed te beseffen dat momenten van zwakheid, tekortkomingen en zonde niet betekenen dat we niet met ons leven werkelijk op Jezus zijn gericht. We zien dat koning David, ondanks zijn ernstige zonden, een “man naar Gods hart” [1 Sam. 13:14] werd genoemd. David heeft in zijn hele leven nooit vreemde goden gediend. En als hij zondigde, dan beleed hij deze en toonde hij oprecht berouw. En koos hij voor God.

Als je werkelijk Jezus wil volgen en Hem echt vertrouwt, dan kun je dat, ondanks al je tekortkomingen, in Zijn kracht. Als je Hem volgt mag je al je vertrouwen op Hem stellen. Volgen van Jezus is iedere dag kiezen voor Hem. Alleen dan ben je een zoutend zout in deze wereld. Dan zul je eens Zijn eeuwige Koninkrijk binnen gaan.

Bedenk dat wat Jezus van u en mij vraagt, deed Hij Zelf ten volle. In Zijn leven op aarde stond Zijn hemelse Vader en Zijn wil centraal. Hij had zijn Vader meer lief dan Zijn aardse familie en vrienden. Hij nam letterlijk Zijn kruis met onze zonden op Zich en gaf Zijn leven voor zondaars. Aan het kruis zorgde Hij voor zijn moeder. Om bezit gaf Hij niets.

Veel mensen willen Jezus wel volgen, maar graag op hun eigen voorwaarden. Nu gemakkelijk van genade leven, en straks zo de eeuwigheid in. Dat is dus niet het Evangelie dat Jezus ons voorhoudt. De toegang tot het Gods Koninkrijk is gratis. Maar de weg ernaar toe zwaar. God roept ons, maar niet iedereen is geschikt. Als je Jezus werkelijk wil volgen verlies je veel, zo niet alles, op deze vergankelijke wereld. Maar je krijgt er eeuwig leven in Gods Koninkrijk voor terug. Laat deze levensbelangrijke uitnodiging van Jezus dan ook niet aan u voorbijgaan.

Amen


[1] https://www.nd.nl/nieuws/geloof/geloven-op-je-zeventiende-ik-zou-zo-graag.3515553.lynkx

Comments are closed.