De kadertheorie

Een uitleg van Genesis 1 die je tegenwoordig van sommige theologen hoort, is de zgn. kadertheorie. Volgens deze theorie is Genesis 1 geen geschiedenis. Genesis 1 is een literair verhaal, een inkadering, waarin de compositie centraal staat. Het gaat om de boodschap. Genesis 1 zou geschreven zijn, met als basis de Israëlitische week van 6 werkdagen en 1 rustdag. Deze indeling van de week is dan het kader waarin het scheppingsverhaal zou zijn gegoten. De kadertheorie wijst op de overeenkomsten tussen de eerste en vierde, tweede en vijfde, derde en zesde scheppingsdagen.

1. Schepping van het licht 4. Schepping lichten aan de hemel: zon, maan en sterren
2. Scheiding wateren op de aarde en boven de aarde 5. Schepping van de waterdieren en luchtdieren
3. Scheiding land en zee, schepping groene plantenwereld 6. Schepping landdieren en de mens
7. God rust van al Zijn scheppende arbeid

De kadertheorie is niet nieuw. Dr. A. Noordtzij beschreef deze opvatting op blz. 105 in zijn boek Gods Woord en der eeuwen getuigenis (1931).

Waar derhalve de schepping aanvang en grondslag is der latere openbaringen, en kennis der schepping onmisbaar is voor het recht verstand van het proses der Godsopenbaring en al wat daarmede samenhangt, is het ook zonder meer duidelijk, dat en waarom de H. S., welke teboekstelling is der openbaringsdaden Gods, aanvangt met een teekening van deze eerste openbaringsdaad Gods, maar tevens dat en waarom al wat ons in de H. S. over de schepping is meegedeeld, niet beschouwd mag worden als een tegemoetkoming aan onze menschelijke nieuwsgierigheid omtrent het wordingsproces der wereld en niet gegeven is om ons het wetenschappelijk onderzoek naar de wording van alle ding te besparen. Noch Genesis 1 noch Genesis 2 noch Job 26 noch eenige andere uitspraak der H. S. betreffende de schepping wil ons natuurkunde leeren. De H. S. stelt het feit der schepping steeds in het licht van het centrale heilsfeit der verlossing, die in Christus Jezus is, hetzij Hij in het Oude Verbond profetisch wordt aangekondigd, hetzij die verlossing als uitgangspunt voor de eschatologische ontwikkeling wordt gegrepen. Slechts door het geloof verstaan wij, dat de wereld door het Woord Gods is toebereid (Nebr. 11 : 3). Dit wil dan toch zeker wel niet anders zeggen dan dit : schepping is geen wetenschappelijk te benaderen feit. Het is uitgangspunt van religieuse conceptie.

Later werd deze opvatting door dr. N.H. Ridderbos in zijn boek Beschouwingen over Genesis 1 (1963) verder uitgedragen. Op blz. 66 lezen we:

Onder de ‘kader-opvatting’ wordt hier het volgende verstaan. De geïnspireerde schrijver geeft ons in Gen.1 een verhaal van de schepping. Hij bedoelt echter niet een exact verslag te geven van wat bij de schepping is gebeurd. Door van een achtvoudig werken Gods te verhalen, brengt hij de lezer ervan onder de indruk, dat al het bestaande door God geschapen is. Dit achtvoudig werken Gods zet hij in een kader: hij verdeelt het over zes dagen, waaraan dan de zevende dag als rustdag wordt toegevoegd. Dat het achtvoudige werken Gods in dit kader wordt gezet, heeft een dubbel aspect. Hierdoor wordt ons geopenbaard, dat het scheppingswerk volkomen is, dat God zich verlustigen kan in zijn werk, dat het scheppen uitloopt op de eer van God. Maar hierdoor wordt ook krachtig onderstreept, dat de mens in zijn werken en in zijn rusten navolger Gods heeft te zijn.

De vraag is dan ook: is Genesis 1 echt gebeurde geschiedenis, ongeveer 6.000-8.000 jaar geleden? Of is Genesis 1 een literair gedeelte waarin het gaat om de boodschap die de schrijver bedoeld uit te dragen?

Is Genesis 1 geschiedenis?

Zou de auteur (Mozes) Genesis 1 opgeschreven hebben met het doel (geopenbaarde)  geschiedenis door te geven? Dat idee krijg je wel als je Genesis 1 leest. Genesis 1 vertoont alle kenmerken van een vertelling van een echt gebeurde geschiedenis. Voorbeelden zijn:

1. het veelvuldig gebruikt van het voegwoord “en”, wat kenmerkend is voor een geschiedenisvertelling in de Hebreeuwse taal. In Gen. 1 komt dit voegwoord meer dan 50 x voor. Ter vergelijking, in het poëtisch gedeelte in Gen. 49:1b-27 (Jakob zegent zijn zonen) komt het voegwoord “en” 8 x voor.

2. het veelvuldig voorkomen van werkwoordsvormen die kenmerkend zijn voor de vertelling van een geschiedenis in de Hebreeuwse taal. Dr. Steven W. Boyd gaat hier in een studie uitgebreid op in. Klik hier voor het lezen van een samenvatting van deze studie.

Is een dag een dag?

Om het Bijbelse scheppingsverhaal met de moderne wetenschap in overeenstemming te brengen is wel geopperd dat de dagen in Genesis geen echte dagen zijn geweest, maar lange perioden. Er is echter geen enkele aanwijzing dat de dagen in Genesis 1 lange perioden waren. In de Bijbel is een dag eenvoudigweg een dag. Ook in Genesis 1.

Gap-theorie

Een ander theorie is dat er een lange periode zit tussen Genesis 1:1 en Gen 1:2-2:3. Maar ook voor deze uitleg zijn geen aanwijzingen in de tekst te vinden. Ex. 20:11 en 31:17 maken ons immers duidelijk dat God heel Zijn scheppingswerk in 6 dagen voltooide.

Kadertheorie is in strijd met Bijbelse gegevens

De kadertheorie is niet in overeenstemming met de Bijbelse gegevens zelf. Zoals hiervoor al vermeld, lezen we in Ex 20:11 en 31:17 dat Gods hele scheppingswerk 6 dagen omvatte. Verder ook wat de reden is voor de rustdag op de sabbat, de zevende dag. “Want in zes dagen heeft JHWH de hemel en de aarde geschapen”. De reden voor de Joodse weekindeling is dus het scheppingspatroon dat JHWH Zelf volgde. De Joodse weekindeling is gebaseerd op dit scheppingspatroon van de Schepper. De kadertheorie draait deze volgorde zoals gegeven door de Bijbel zelf echter om. Omdat de kadertheorie niet in overeenstemming is met de Bijbelse gegevens, zou deze afgewezen moeten worden.

Volgens sommige theologen vertelt Gen. 1 ons niet hoe de wereld is ontstaan. Dat zou niet het terrein van de Bijbel zijn. Dat moeten de natuurwetenschappen maar uitzoeken. Een opmerkelijk uitgangspunt. Voor betreffende theologen is dit natuurlijk wel een gemakkelijk uitgangspunt. Zo hoef je niet de discussie aan te gaan met (seculiere) natuurwetenschappers die beweren dat het heelal 15 miljard jaar geleden door een oerknal is tot stand kwam. En dat al het leven spontaan, door tijd en toeval is onstaan en in de loop van miljarden jaren en toeval geëvolueerd is tot de huidige levensvormen.

Maar kunnen de natuurwetenschappen, die er al bij voorbaat van uitgaan dat God niet bestaat, ons werkelijk vertellen hoe het heelal en het leven is ontstaan? Moet alles via natuurwetten en natuurlijke processen verklaard kunnen worden, en is dat dan ook de enige ware verklaring? Dat zijn zomaar enkele vragen.

Wat is het werkelijke probleem als Gen. 1niet als echt gebeurde geschiedenis wordt gezien? Dat is m.i. het gezag van de Bijbel als Gods Woord. Geloven we Gods Woord op Gods gezag? Leggen we de Bijbel zoals God, de echte Auteur, het heeft bedoeld? Of laten we ons door de natuurwetenschappen en historisch-kritische bijbelwetenschappen vertellen hoe de Bijbel uitgelegd moet worden? Maar Wie (of: wie) is dan het het hoogste gezag?

Genesis 1 vertelt ons wel degelijk hoe de wereld ontstaan is. Natuurlijk blijft er veel werk over voor de natuurwetenschappen. De Bijbel vertelt niet wat de snelheid van het licht, de gravitatieconstante, de massa van een elektron en de constante van Planck zijn. Die zaken mogen we zelf onderzoeken en berekenen. Maar blijkbaar vertelt de Bijbel ons wel hoe het heelal en de wereld ontstaan is, hoe het leven ontstaan is, en ook ongeveer hoe lang geleden.

Het aanvaarden van de kadertheorie zal verder leiden tot een onaanvaardbare willekeur in de uitleg van de Bijbel.

Weerleggingen van de kadertheorie vindt u in onderstaande documenten.

1. Genesis 1: geschiedschrijving of kadervertelling?

2. A Critique of the Literary Framework View of the Days of Creation

3. Christians in the Public Square: How Far Should Evangelicals Go in the Creation-Evolution Debate?

Een aantal “creationistische” websites vindt u hieronder.

http://www.scheppingofevolutie.nl

http://www.creation.com

http://www.icr.org

One Response to De kadertheorie

  1. koos koster says:

    LS
    Zo redenerend leven we ook nog op een platte aarde met vier hoeken……….
    Bestaan er wel quarks of atomen, komen niet inde bijbel voor….
    vr.gr.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *